Искуства од монтажата на двата материјала: како сибирскиот ариш и WPC декингот се однесуваат на отворено, како се одржуваат и на што да внимавате при монтажата.
На почетокот, во 2014 година, додека бевме само монтажна фирма за вградување декинг, имавме можност да работиме со сите видови вакви облоги за надворешна употреба што можеа да се купат на нашиот пазар. Во првата година, над 80% од декинг проектите што ги реализиравме беа од импрегниран бор, а само понекој проект од термички третиран јасен и само еден од егзотичен вид дрво – масарандуба. Пазарот беше млад и понудата многу скромна, па композитниот WPC декинг можевме само да го гледаме во каталозите и на веб-страниците на странските производители. Слабата застапеност на WPC декингот, а со тоа и недоволната информираност на купувачите и високата цена, ни пречеа во таа прва година од работењето да го почувствуваме овој револуционерен материјал под рака.
Се држевме до дрвото.
Во тогашната монтажерска пракса кај дел од изведените подови од термички третиран јасен забележавме пукнатини и промени во изгледот. Тоа влијаеше на изборот на нашата понуда: термички третираниот јасен го исклучивме, а фокусот го насочивме кон иглолисните дрва, односно кон импрегнираниот бел бор, преку кој наскоро го откривме и сибирскиот ариш, кој во нашата пракса го замени импрегнираниот декинг и стана наша препорака за купувачите.
Уште во втората година од нашето работење пазарот се разбуди. Интересот за декинг платформи беше сѐ поголем, па и понудата стана побогата. Во салоните за подови WPC декингот доби свое изложбено место, а до нас почнаа да пристигнуваат првите барања за монтажа на WPC композитен декинг.
И ние, се разбира, ги прифативме.
Во следните години растевме заедно со пазарот. Паралелно, преминувајќи од проект на проект, монтиравме и сибирски ариш и WPC декинг. Го следевме однесувањето на двата материјала во различни климатски услови, од крајбрежјето до планините, и на различни видови подлоги, како што се земја, бетон, челична конструкција и песок, за потребите на приватни објекти, како што се семејните тераси, но и на јавни површини, како што се марините и градските плоштади. Тоа беше долгогодишна споредба на овие два материјала во практиката, од која многу научивме и стекнавме практично искуство врз основа на кое го градевме понатамошниот развој на фирмата. Каков беше исходот?
Savadeck – бренд насочен кон композитни материјали.
Го исклучивме сибирскиот ариш од понудата, а зошто победи WPC декингот, прочитајте во продолжение на овој напис.
Каква е примената на декинг подовите?
За да можеме подлабоко да навлеземе во споредбата на декингот од ариш и декингот од композит, потребно е накратко да се осврнеме на примената на декингот. Декинг облогите се користат како подови за надворешна употреба што естетски потсетуваат на бродски палуби („deck“ на англиски значи „палуба“), поради што истиснаа многу традиционални подови за екстериер, како керамичките плочки, бехатонот, печатениот бетон и сличните облоги, и станаа прв избор за сѐ поголем број купувачи. Се користат за обложување подови на приватни тераси, патеки во дворот и околу базени, сплавови, но и на јавни површини како марини и докови, градини на угостителски објекти, паркови и градски плоштади. Овие подови се изложени на сите надворешни влијанија, како снег, дожд, UV зрачење и промени на температурата, а покрај тоа по нив постојано се оди или се поместува мебел, поради што, порано или подоцна, декингот што сте го избрале, како и начинот на употреба, во помала или поголема мера покажува траги од користење, настанати од атмосферските влијанија или од човечкиот фактор.
Токму за тие траги од користење пишуваме во продолжение на овој напис, споредувајќи ги сибирскиот ариш и WPC декингот.
Отпорност на декингот на механички оштетувања
Веројатно прв на листата критериуми според кои го оценуваме квалитетот на декингот е отпорноста на механички оштетувања, од која директно зависи колку долго ќе трае декинг платформата, но и како ќе изгледа по една, две или десет години. За сибирскиот ариш често се вели дека е најцврсто дрво, но ознаките softwood и hardwood означуваат групи дрва, а не оцена на нивната тврдост. Сибирскиот ариш е иглолисно дрво и спаѓа во softwood, додека во групата „hardwood“ спаѓаат и егзотични видови од Јужна Америка, како ипе-лапачо, кумару и масарандуба. При изборот на декинг треба да се проверат својствата на конкретниот вид и квалитетот на граѓата, нејзината обработка и условите на употреба.
Отпорноста на дрвениот декинг зависи и од обработката и класификацијата на граѓата, како и од понатамошниот третман, употребата и одржувањето. Дрвото ги менува димензиите со промената на влажноста, но не подеднакво во сите насоки. Поради тоа даската може да се искриви во форма на корито, а начинот на сечење и положбата на годишните прстени влијаат на таа промена.
На шематскиот пресек на декинг профилот од сибирски ариш годишните прстени се поставени хоризонтално во однос на лицето и опачината. Кај вака сечена даска разликата во собирањето и набабрувањето во различни насоки може да доведе до кривење во форма на корито (столарите велат дека даската „фаќа корито“), како на шемата:
Радијално сечената даска, кај која годишните прстени се насочени приближно вертикално во однос на лицето и опачината на профилот, обично е помалку склона кон кривење во форма на корито:
И кај таква даска правилното сушење, монтажата и условите на употреба и понатаму се важни. Таква граѓа потешко се наоѓа на пазарот, бидејќи од трупецот може да се добие само помал дел даски со таква положба на годишните прстени, па обично е поскапа.
Цртежот е шематски приказ на положбата на даската во трупецот (средниот приказ: радијален рез, на цртежот означен „Radijalni rez“), а не целосен список на условите за избор на граѓа за декинг.
Кривењето и пукнатините се чести дефекти кај декинг платформите од дрво. WPC нема структура со годишни прстени како масивното дрво.
Сепак, и композитниот профил може да ги менува димензиите или да се оштети; однесувањето зависи од конкретниот профил, условите на употреба и правилната монтажа. Кај дрвениот декинг ваквите дефекти тешко се санираат кога ќе се појават.
Каква е отпорноста на WPC декингот на механички оштетувања?
WPC декингот е профил направен од композит на пластика и дрвени влакна, а формулата на материјалот и технологијата на производство со години се подобруваа. Својствата на композитните подни профили се испитуваат според европскиот стандард EN 15534-1, на кој се повикуваат и изјавите за гаранција за линиите Classic и Natur.
Линиите Classic и Natur постојат во основна, Plus и Pro верзија. Гаранцијата е ограничена на производствените недостатоци на материјалот и изработката: ги покрива кршењето, пукањето и структурниот прелом, како и гниењето и структурните оштетувања од микроорганизми, габи и инсекти. Важи ако декингот е вграден според упатството на Savadeck, користен наменски и одржуван според препораките на производителот. Траењето зависи од верзијата и од видот на употреба. За приватна употреба (дворови, тераси) гаранцијата трае 10 години за основната верзија, 15 за Plus и 20 за Pro. За комерцијална употреба, на пример во ресторани и хотели, трае 5, 10, односно 15 години. За јавни површини, како паркови и плоштади, гаранција имаат само Plus (5 години) и Pro (10 години). Природните промени на нијансата не се опфатени со гаранцијата. Точните услови се наведени во изјавите за гаранција на страницата Документи.
Кај декингот од сибирски ариш вреди да се следат пукањето, кривењето, гребнатините од градинскиот мебел и чворовите што можат да испаднат и да остават дупка во подот.
Декингот спаѓа меѓу најлуксузните подови за надворешна употреба и сигурно не сакате да гледате дупки од чворови во даските, ниту да стапнете во смола што сибирскиот ариш може да ја пушти од своите смолни џебови во текот на летото.
Отпорност на декингот на вода и влага
Поради постојаната изложеност на директен контакт со вода (дожд и снег), втор важен критериум според кој го оценуваме квалитетот на декингот е неговата отпорност на вода и влага. Дрвото надвор не ја задржува истата влажност во текот на годината: впива вода кога е влажно и дождливо, а се суши кога е топло и суво. Тие промени се придружени со ширење и собирање на даската, а долготрајната влага создава поволни услови за развој на габи и мувла.
Затоа дрвениот декинг бара редовно одржување, со кое гниењето се забавува. Одржувањето обично започнува со чистење на подот од патина и нечистотија; начинот на чистење, времето на сушење и премазот треба да се избираат според упатството на производителот на дрвото и на премазот.
Кога површината ќе се исуши, се нанесува заштитен слој лазура, хибридно масло или друг премаз за одржување и боење на дрвото.
Илустративна пресметка. За да се илустрираат трошоците за одржување, пресметката користи претпоставена цена за вградување декинг од сибирски ариш по системот „клуч на рака“ од 60 €/m² и за едно одржување од 8 €/m², со едно одржување годишно. За тераса од 50 m² тоа се 3.000 € за вградувањето и 400 € за секое одржување, па за осум години одржувањето изнесува 3.200 €, повеќе од цената на самата платформа. Ова не се актуелни понуди; цената треба да се провери за конкретниот проект.
WPC декингот не бара брусење и лазури како дрвото; се одржува според упатството на производителот за конкретната линија. Затоа при изборот вреди да се земат предвид и трошоците за одржување, а не само цената на вградувањето.
Каква е отпорноста на WPC декингот на вода и влага?
Отпорноста на вода се проверува со тестови на потопување: стандардот EN 15534-1 предвидува мерење на промената на димензиите и масата на профилот по одредено време во вода.
Кај композитите со висок процент дрвена пилевина и струготини проблем е впивањето вода, кое предизвикува т.н. набабрување и ширење на даските.
Долготрајното задржување на влагата може да создаде поволни услови за гниење на дрвото. Кај линиите Classic и Natur гниењето и структурните оштетувања од габи и инсекти се опфатени со гаранцијата, под условите од изјавата за гаранција.
Промена на бојата на декингот
Третото прашање што често ни го поставуваат купувачите е дали декингот ја менува бојата, а нашиот одговор е: „Да.“ Поради долгата изложеност на сончеви, односно UV зраци, до промена во интензитетот на бојата може да дојде и кај најновиот Мерцедес или Порше. Едноставно, сѐ избледува на сонце, па така и декинг подовите, било да се композитни или од сибирски ариш, со тоа што композитните подови во својот состав обично имаат UV стабилизатори.
WPC декингот постепено го губи интензитетот на бојата, додека материјалот се стабилизира. Според изјавите за линиите Classic и Natur, природните промени на нијансата поради надворешните услови не се опфатени со ограничената гаранција. Целосните услови и исклучоци се наведени во изјавата за конкретната верзија на производот на страницата Документи.
Промената на изгледот на дрвениот декинг зависи од видот на дрвото, премазот, изложеноста и одржувањето. Кај WPC декингот изработен со класична екструзија пигментот го бои целиот материјал на профилот, а не само површината што е најизложена на UV зрачење, па бојата е иста во целиот пресек.
Монтажа на декингот
Покрај квалитетот на декингот, правилната монтажа и подготовката на подлогата се најважните критериуми и предуслови декинг платформата да трае долги години. И квалитетен декинг може да се оштети ако не е правилно вграден. Секој производител има сопствен систем на монтажа, прилагоден на карактеристиките и формата на декингот што го произведува, па треба да се следи упатството за конкретниот производ. По правило, подлогата на која ќе се постави потконструкцијата за декингот мора да биде цврста и со благ пад, за водата непречено да може да се слива без да се задржува под декинг платформата.
WPC декингот најчесто се монтира со скриен систем на поврзување со помош на клипси, така што шрафовите не се гледаат на лицето на даските.
На овој пресек на декинг платформата се гледа склопот, односно начинот на кој WPC декингот со помош на клипса и шраф се прицврстува и фиксира за потконструкцијата, и тоа со скриен систем на поврзување, што дава посебен естетски впечаток, бидејќи корисниците гледаат чисти декинг даски, како да се залепени за подлогата, а не облоги од кои штрчат и светкаат главите на шрафовите по подот, што е чест случај кај дрвениот декинг.
Дали декингот од сибирски ариш може да се монтира со клипси така што шрафовите нема да се гледаат?
Може. Декинг подот без видливи шрафови е неспоредливо поубав и поелегантен, поради што производителите на дрвен декинг го копираа системот на монтажа на WPC декингот и во дрвените профили, од бочните страни, издлабија жлеб како кај композитниот декинг, во кој може да се постави клипса и даската да се монтира идентично како WPC, односно без видливи елементи за поврзување. На прв поглед решението е исто, но се применува на два суштински различни материјала, масивно дрво и композит. Прикажаниот пресек е илустрација на геометријата на спојот; изборот и сигурноста на системот зависат од конкретниот профил и од упатството на производителот.
Како шематски пример: ако даската од сибирски ариш е дебела 20 mm, а од бочните страни, по средината на профилот, се издлаби жлеб за клипса со дебелина од 5 mm, остануваат по 7,5 mm материјал над и под жлебот, на местото каде што даската се фиксира за потконструкцијата. Дрвото во надворешни услови „работи“: се шири и се собира со промените на температурата и влагата, па тој тенок дел од профилот е изложен на напрегање и може да напукне.
Ако спојот напукне, врската со потконструкцијата веќе не е цврста и даската може да крцка под нозете.
Затоа дрвениот декинг треба да се монтира со системот што го предвидува производителот на таа даска, со компатибилни елементи за поврзување. При монтажа низ лицето на даската се користат наменски шрафови, т.н. инокс шрафови со делумен навој, кои овозможуваат работа на дрвото во надворешни услови.
Постојат ли предности на сибирскиот ариш?
Секако. Сибирскиот ариш е целосно природен материјал и затоа ја поседува онаа неодолива убавина и топлина својствена за масивното дрво. Не само композитот, туку и кој било друг вештачки материјал тешко може да се мери со природниот материјал кога станува збор за естетиката.
Нашиот глас во овој случај оди за сибирскиот ариш!
Ние во Savadeck сакаме масивно дрво, но со годините работа и стекнатото искуство научивме да бидеме практични. Декингот е под наменет за надворешна употреба; покрај високата естетика, корисниците очекуваат истиот тој под да биде долготраен, да не се криви и да не се крши, да биде безбеден за употреба и лесен за одржување. Накратко кажано, корисниците не сакаат под што ќе им задава главоболки, а за жал, дрвените декинг подови често им задаваат главоболки на своите корисници. Склони се кон кривење и деформирање. Даските со чворови со текот на времето може да изгубат чвор, па во подот, скап и ексклузивен, останува дупка. Одржувањето е скапо и сложено и често бара ангажман на мајстор.
Кога сето ова ќе го споредиме со декингот од композит, природен след беше исфрлањето на сибирскиот ариш од понудата и насочувањето на Savadeck кон композитни материјали и современи системи на градење.
